Even bijpraten

September 2011 zijn 4 Odin-bijenkasten bewoond: 2 op de Vijfsprong, 1 op de Beukenhof en 1 op Thedingsweert. Inderdaad, de start is gemaakt, maar nog niet alle 15 kasten zijn bevolkt. De reden daarvan leggen wij u zo meteen uit. De mensen van alle 3 de boerderijen, waar de kasten staan, zijn enorm enthousiast over de nieuwe 'bewoners'. Aanvankelijk waren alle boeren (en de bewoners van deze zorgboerderijen), enigszins terughoudend. Maar op alle 3 de plaatsen is al aan Jos gevraagd wát voor bloemen en planten zij extra zullen inzaaien voor de bijen. En bij zowel de Vijfsprong als de Beukenhof zijn prachtige nieuwe bijenstallen gebouwd voor de kasten. Op Thedingsweert is bij de aanleg van een nieuwe parkeerplaats een hele omheining met bijvriendelijke planten gezaaid. Deze vorm van medewerking stemt Jos tevreden en blij. De vonk slaat uiteindelijk gewoon over! Dat is ook niet vreemd: hoe meer je van de beestjes te weten komt, hoe meer respect je voor ze krijgt. Want ze werken erg hard en zijn ontzettend slim.

De bijenvolken maken een speciaal jaar door in hun nieuwe huisvesting: ze moeten 'kaal' beginnen en hebben enorm veel energie nodig om de raten te bouwen. In die raten worden de eitjes gelegd en komen de larfjes uit. Daarbij hebben de nieuwe volken een jonge koningin en dat zorgt voor vertraging: zij moet natuurlijk eerst bevrucht worden voor zij de eitjes levert. De zomer was niet al te best en op veel plaatsen in Nederland was er te weinig nectar. Dit alles bracht met zich mee dat de bijen honger leden en slechts weinig honing op voorraad in de kast hadden. Jos is na deze ontdekking begonnen met bijvoeden, dat gebeurt met honing die hij heeft gekocht bij andere imkers. Vóór de bijen de winter ingaan moeten ze over 14 a 15 kilo honing beschikken in de kast. Met die voorraad kunnen ze de winter doorstaan. Veel reguliere imkers voeden bij met suiker, de bio- en bd-imkers voeden vooral bij met honing en een klein beetje suiker.

Natuurzwermen
Het leven van een imker zit vol verrassingen! In eerste instantie werden een aantal bijenkasten te laat geleverd. Aangezien Jos 'natuurzwermen' wil vangen is hij gebonden aan de periode mei-juni. De zwermen moet je dus op tijd signaleren, kunnen vangen en woonruimte aan kunnen bieden. Nu, die 3 cruciale aspecten zijn afgelopen voorjaar niet altijd gelukt.
Wat zijn natuurzwermen? Let op, want dit is een lesje over de kennis en kunde van de bijen:
Ná de winter vliegen de bijen uit om voedsel voor de koningin te zoeken. Wanneer de koningin veel voedsel krijgt en voor veel nakomelingen zorgt, wordt het op een gegeven moment te krap op de plek waar de bijen wonen. De koningin, een wijze dame, besluit dan dat het tijd is om te gaan. Maar eerst zorgt zij voor veelnakomelingen én voor (ongeveer) 10 a 15 nieuwe koninginnen. 9 dagen nadat zij de 1e eitjes heeft gelegd verlaat zij de kast mét de helft van het bijenvolk. Als een grote bol hangt de koningin met haar gevolg in de lucht, het kan werkelijk zwart zien van de bijen. Vervolgens gaan al deze bijen (we hebben het over duizenden), als een soort tros aan een tak hangen en wachten zij op een seintje van de zoek- of speurbijen. Deze bijen hebben de speciale taak een nieuw onderkomen te zoeken. Zodra dat is gevonden begeeft het volk zich daarnaar toe. Met een enorme energie en wilskracht gaan de bijen dan aan de slag om was te 'zweten' uit hun eigen kleine lichaampjes waarmee zij vervolgens raten kunnen bouwen: de 'inrichting' van het nieuwe huis.
Hét moment om zo'n natuurlijke zwerm te vangen is wanneer zij als een tros bij elkaar aan een tak hangen. Dan kun je de zwerm vangen en de bijenkast als nieuw onderkomen aanbieden.
U snapt wel: de imker of collega-imker moet de zwerm op het juiste moment signaleren en dan moet ook de huisvesting gereed zijn voor het volk en de oude koningin. Van de nieuwe koninginnen die worden geboren zwermen er natuurlijk ook een hoop - met aanhang - uit. Al die volken kan de imker vangen en huisvesten.

Kunstmatig een volk splitsen kan ook: je plukt de helft van het volk plus de koningin 'gewoon' weg uit de kast. Bij het volk dat overblijft zorg je dat, met behulp van enige ingrepen, jonge eitjes achterblijven waarvan er één uitgroeit tot koningin.
Jos is ervan overtuigd, en met hem zijn collega imkers, dat natuurzwermen een krachtiger volk voortbrengt en dat deze manier van vangen de minste inbreuk heeft op hen en de minste schrik aanjaagt. Een nadeel voor ons, ongeduldige mensen, is dat de kasten minder snel gevuld raken dan we wensten -).

Al met al is dit een spannend eerste jaar geweest en ook een goede voorbereiding op het volgend jaar. Met het bijvoederen van de zwermen zullen de bijen de winter straks hopelijk goed doorkomen. Volgend voorjaar, als de koningin voor veel nakomelingen zorgt en de kasten te krap worden, zal er regelmatig uitgevlogen worden door de (oude en jonge) koninginnen. De 'gastouders' op de zorgboerderijen zullen dan met Jos klaarstaan om hen in de nieuwe kasten te huisvesten. Wij kijken er naar uit.